| MAMMADU SAMMBA JOOB: Hol gonnooɗo oo gorko jaambaaro ? |
| Doge & Wiɗtooji | Rogere Ngenndiyankooɓe |
|
“So mi wirtiima genaale, Mi miijoo ɓee kam ceertii e penaale Kala jooɓinooɗo maa male Sabu alaa ko yoɓetee so wonaa baɗle Aduna oo ina lammi no binegaraa, Kono battane yimɓe fof ko laakara.”
Ndii ɗoo kelmeendi ƴoogaandi e jime Mammadu Sammba Joob, hollirii Mawɗo Murtuɗo ina jooɗtorinoo ndee ñalaande 11 Suyeŋ. Kono ko e dow anndunoode e oo aduna, hare ndimaagu ko kam woni sabaabu goodaangal aadee. Dow fiɓnde e pellital gaddannongal Mawɗo oo wiyde tawde en nganndaa mbele pulaar ina haaloyee laakara hare ɓamtooɓe pulaar gasaani. Murtuɗo innde mum duƴƴidta ko e pulaar. Nder e boowal ko suuɗii e ko feeñi, alaa ko dillata e nder Murtuɗo ko luunndii pulaar. Mammadu Sammba Joob nde jinnaaɓe mum kawri e lajal, hollitii neene mum e baaba mum ko pulaar. Tampere lor e lorla pulaar ngonii yahdiiɓe Mawɗo oo haa e wattan foofaandu e nder laamorgo Muritani. Holi oo Jaambaaro? Oo ko gorko mo Mbaañ Sammba Cile e leydi Hammadi mo Aduna fof naftorii ganndal mum e kaaraysiraagal mum. Oo sagata ko Mammadu Sammba Saydu Umar Bookar Moodi Buuba to banngal baaba makko. Walla mbiyen oo ko Mammadu Berel Saqayra Bookar Elimaan Siree ɗum ko to neene makko. Ngaal callal asko rokkiino mo feccaade geɗal e cuuɗi tati lawakaagal Mbaañ : suudu Mbaañ, suudu Siñcu e suudu Poongel.Kono podooje e hoddirooji mbiyi ko Mbaañ jibini toppiti kono ko aduna oo naftortoo. Mammadu Sammba Joob Murtuɗo yiyi aduna ko to Mbaañ e hitaande 1942. Jaŋde makko les o waɗi ɗum ko to Mbaañ e Ɓoggee e nder Muritani. Kono jaŋde makko hakkundere ko Ndar o waɗi ɗum e oon sahaa Ndar wonnoo laamorgo Senegaal e Muritani fof. Ko oon nokku aawi jokkondiral hakkunde makko e Masmuud Joob gardinooɗo lannda PAI. Ko ɗoon kadi, o naatiri e lanndaaji nanol o waɗtori miijo maksistayankeewo ngam ɓamtaare, miijo yowitiingo e Lenine mo Riisii. Ina gasa tawa ko ɗum waɗi mo gawlo miskineeɓe. E 1961, Mammadu Sammba Joob Murtuɗo waɗii kawgel ngam wonde duwaañ, o ɓenni. O wonii duwaañ hakke duuɓi 13. Ko e nder ngaal gollal o waɗaa koolaaɗo kuuɓal fedde hujjinantoonde duwaañ en e Muritani. Ko ngaal gollal rokki mo suɓeede e Dental Golltooɓe Muritani mbele omo hebloyee to Mosku e 1966 haa 1968. Jahgol makko Mosku battanii e nguurndam makko to bannge miijooji. Mammadu Sammba Joob (Murtuɗo) E 1973 o felliti kaŋko e cuddiiɗo makko waɗde heblo e sariya ñaawooje hakkunde leyɗeele to duɗal jaaɓi haaɗtirde Taras Gregorovitch Chevchenko to Kiev. Kono kadi to bannge jaŋde, Murtuɗo waɗoyii heblo mum to Farayse to duɗal Sorbon e nder Paris VIII. O heɓii ɗoon seedamfaaguuji toowɗi to bannge ganndal politik, to ganndal loskugol laamorɗe, to ɗemɗiyankaagal kam e renndiyaŋkaagal, to daartol… Murtuɗo Joob heɓii doktoraa mum e ganndal politik. O wonii jannginoowo e gannde renndo. Hoddirooji keewɗi tawtondirii mbele Murtuɗo ina waasa wonde haalpulaar, kono Allah ina fiilondiri deenerol nguurndam makko e ngol ɓamtaare pulaar. Murtuɗo wonii kaaɗdi nguurndam mum daraniiɗo ɓamtaare ɗemɗe Afrik, wonii haa sakket nguurndam makko caliiɗo turde geenol e jebbilaade. O wonii harbiyaŋke mo tampataa ɗemngal e pinal pulaar ; wiɗtiyaŋke e winndiyaŋke. O winndii defte keewɗe. To bannge pulaar ko kaŋko winndi wullaango boolumbal, deftere fuɗɗorde jaŋde pulaar, naamnal ngenndi. O waɗtii defte keewɗe gannde lugge e pulaar. Ganndal Chimie e tolno bak, deftere Qura’aana, deftere Sheek Anta Joob wiyeteende Ngenndi Ɓareeɓe e Pine : tummbeere ɗiɗaɓere ndee. O winndii e farayse : Mbele gannde wiɗto lugge ina nganndina en Allah? Hol baawɗo yoɓde Joomiraaɗo? Darnde deboo e renndo, yiyannde tonngaade e daartol ɓaleeɓe kam e haalpulaaren, Njillu am to Amerik. To bannge jeewte dingire Murtuɗo waɗii heen ko limotaako e duuɗe ɗee fof. O wonii sabaabu naatgol e jaŋde ɗemɗe ngenndiije yimɓe heewɓe. Sabu Pulaar o sokaama o riiwaama o yalti leydi, o loriima e nguurndam makko. Kala leydi ndi o naatnoo o dillinii yimɓe ɓee haa ndarii .To Senegaal, Farayse, to Muritani, to Amerik. Nokku fof mo o yillinoo o ardata ko njillu ndaɓɓu, kono o tawa no pulaar wuurdi ɗoon feewaani o ummina hare. Farayse ko safraara nawnoo mo toon, kono o wonii toon duuɓi haa pulaar oo wuurti hono no o waɗirnoo e Senegaal hedde kitaale 1990. Omo jeyaa e jaɓnuɓe Ibraahiima Saar jeyeede e suɓngooji Murtani ɓennuɗi ɗii. Ndeen ko Farayse o umminii o naatiri Fuuuta o woni e kampaañ. Murtuɗo wirnii ko nde leydi Muritani feewi e keblanagol suɓngooji. Fiɓnde e himme addaniino mo wiyde so pulaar haalaaka haa laakara hare ɓamtooɓe Pulaar joofaani. Yiɗde wiyde e oo aduna fooftere alaa so ndimaagu e cangarte sabu maayde ko laawol gootol anndaa a juumii fuɗɗitoya heɓaani poolgu. Kono omo goongiɗinnoo : ”ko en werlannde asamaan wirtiinde aduna raaŋannde laakara. Aduna oo hade momtanaade en ina foti firtude huunde fof ko wonaa dumaade.” Kuɗol Hamme A. LIH, Lewlewal Group Networks, Ndakaaru www.mbiimi.com Tags: pulaar murtuɗo makko mum joob mammadu ina aduna sammba muritani wonii fof haa nder mbaañ bannge ganndal nguurndam farayse jaŋde Lewlewal Group Networks ina yetta yillotooɓe mbiimi.com. Miijooji mon e binndanɗe ɗe ina walla min wuurtude golle e coklaandi renndo ngoo. Tiiɗnoɗen e hokkude miijooji men e dow needi, hakkilantaagal e muñal jahdungal e yiɗde ɓamtude golle men.
Comments (3)
Joomla components by Compojoom
|

LGN 10/06 Hol gonnooɗo oo gorko jaambaaro?


Baaba lenyol am a yahii kono a nawraani gacce laakara a remii lowre maa haa laavi tawi a furgaani.Yoo Allah okku heddiive jiyze naftooje aamiin